Жаңалықтар

16.05.2025 жылы сағат 10:00 - де сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл-әрбір адам мен азаматтың міндеті тақырыбында тікелей эфир өтеді.

Спикер комплаенс қызметінің маманы: Назыров О. Т.

13-1-бап. Ветеринария саласындағы кәсіпкерлік қызметті жүзеге асырудың басталуы немесе тоқтатылуы туралы хабарламалар

1. Ветеринария саласындағы кәсіпкерлік қызметтің мынадай түрлері хабарламаға жатады:

1) ветеринариялық емдеу-профилактикалық қызмет;

2) ветеринариялық мақсаттарға арналған дәрілік заттарды, биологиялық препараттарды, ветеринариялық және зоогигиеналық мақсаттағы бұйымдар мен атрибуттарды өткізу;

2-1) жануарларға арналған парфюмерия немесе косметика құралдары ретінде пайдаланылатын ветеринариялық препараттар өндірісі;

3) дезинфекция, дезинсекция, дератизация, дегельминтизация жүргізу.

2. Жеке және заңды тұлғалар ветеринария саласындағы кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыру немесе тоқтату басталғанға дейін бұл туралы "Рұқсаттар және хабарламалар туралы"Қазақстан Республикасының Заңында белгіленген тәртіппен облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың жергілікті атқарушы органын хабардар етуге міндетті.

3. Облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың жергілікті атқарушы органын ветеринариялық емдеу-алдын алу қызметінің басталғаны туралы хабардар еткен жеке және заңды тұлғалар:

1) қызметті жүзеге асыру үшін қажетті жабдықтар жиынтығын иеленуге;

2) штатта ветеринария саласындағы тиісті мамандықтар бойынша жұмыскерлердің болуы (заңды тұлғалар);

3) ветеринария саласындағы тиісті мамандық бойынша білімі туралы дипломның болуы (жеке тұлғалар).

4. Облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың жергілікті атқарушы органын ветеринариялық емдеу-алдын алу қызметінің басталғаны туралы хабардар еткен жеке және заңды тұлғалар хабарламаға қоса беріледі:

1)бірінші басшы қол қойған және ұйымның (заңды тұлғалардың) мөрімен бекітілген дипломның тегін, атын, әкесінің атын, білімін, нөмірі мен Берілген күнін қамтитын жиынтық кестені;

2) ветеринария саласындағы тиісті мамандық бойынша білімі туралы дипломның көшірмесі (жеке тұлғалар);

3) мамандандырудан немесе жетілдіруден және біліктілікті арттырудың басқа да түрлерінен өткені туралы сертификат;

4) ветеринариялық-санитариялық қорытындының көшірмесі.

5. Облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың жергілікті атқарушы органын ветеринариялық мақсаттарға арналған дәрілік заттарды, биологиялық препараттарды, ветеринариялық және зоогигиеналық мақсаттағы бұйымдар мен атрибуттарды өткізу, жануарларға арналған парфюмерия немесе косметика құралдары ретінде пайдаланылатын ветеринариялық препараттарды өндіру жөніндегі қызметтің басталғаны туралы хабардар еткен жеке және заңды тұлғалар:

1) қызметті жүзеге асыру үшін қажетті Үй-жайлар мен жабдықтар жиынтығын меншік құқығында немесе өзге де заңды негізде иеленуге;

2) штатта ветеринария саласындағы тиісті мамандықтар бойынша жұмыскерлердің болуы (заңды тұлғалар);

3) ветеринария саласындағы тиісті мамандық бойынша білімі туралы дипломның болуы (жеке тұлғалар).

Хабарламаға осы баптың 4-тармағының 1), 2) және 3) тармақшаларында көзделген құжаттар, сондай-ақ көшірмелер қоса беріледі:

1) объектіге есептік нөмір беру туралы растау;

2) меншік құқығында немесе өзге де заңды негізде тиісті үй-жайлардың болуын растайтын құқық белгілейтін құжаттар.

6. Облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың жергілікті атқарушы органын дезинфекция, дезинсекция, дератизация, дегельминтизация жүргізу жөніндегі қызметтің басталғаны туралы хабардар еткен жеке және заңды тұлғалар:

1) қызметті жүзеге асыру үшін қажетті үй-жайларды, жабдықтар жиынтығын және техниканы меншік құқығында немесе өзге де заңды негізде иеленуге;

2) штатта ветеринария саласындағы тиісті мамандықтар бойынша жұмыскерлердің болуы (заңды тұлғалар);

3) ветеринария саласындағы тиісті мамандық бойынша білімі туралы дипломның болуы (жеке тұлғалар).

Хабарламаға осы баптың 4-тармағының 1), 2), 3) және 4) тармақшаларында көзделген құжаттар, сондай-ақ меншік құқығында немесе өзге де заңды негізде тиісті үй-жайлардың болуын растайтын құқық белгілейтін құжаттардың көшірмелері қоса беріледі.

7. Осы бапта көзделген құжаттарды ұсыну оларда қамтылған ақпаратты мемлекеттік ақпараттық жүйелерден және (немесе) мәліметтер нысанынан алу мүмкіндігі болған кезде талап етілмейді.

Ауыл шаруашылығы жануарларын бірдейлендіру базасын (АШЖБ) жүргізу

Ауыл шаруашылығы жануарларын бірдейлендіру дерекқоры (АШЖБ) - бұл диагностикалық зерттеулердің нәтижелерін, сондай-ақ жануардың иесі туралы деректерді қоса алғанда, жануардың жеке нөмірі туралы, оны ветеринариялық өңдеу туралы деректерді тіркеудің бірыңғай, көп деңгейлі жүйесін көздейтін, жергілікті атқарушы органдар құрған және уәкілетті орган пайдаланатын ветеринариялық есепке алудың бір бөлігі.

АШЖБ дерекқорын жүргізу:

1) ауыл шаруашылығы жануарларының иесі туралы мәліметтерді енгізу;

2) сәйкестендірілген ауыл шаруашылығы жануарлары туралы мәліметтерді енгізу;

3) ауыл шаруашылығы жануарларының орын ауыстыруы туралы мәліметтерді енгізу (өзектендіру);

4) ауыл шаруашылығы жануарлары денсаулығының жай-күйі, ауыл шаруашылығы жануарларына карантиндеу, ветеринариялық-профилактикалық, емдеу іс-шаралары мен диагностикалық зерттеулер жүргізу және олардың нәтижелері туралы, оларды жүргізу күнін қоса алғанда, мәліметтерді енгізу (өзектендіру);

5) жануар және оның иесі туралы мәліметтерді дерекқорға өзектендіру (түзету).

АШЖБ дерекқоры ауыл шаруашылығы жануарларын бірыңғай есепке алуды және бірдейлендіруді қамтамасыз етуге, олардың орын ауыстыруын бақылауды автоматтандыруға, ветеринариялық іс-шаралар мен диагностикалық зерттеулердің дұрыстығын қамтамасыз етуге, жануарлар туралы ақпаратты мемлекеттік органдарға беруге, ветеринариядағы қатерлерді басқару жүйесін қалыптастыруға және мемлекеттік ветеринариялық-санитариялық бақылау мен қадағалауды жүргізуге арналған.

«Тимирязев ауданының ветеринариялық станциясы» ШЖҚ МКК

"СҚО әкімдігінің ветеринария басқармасы" КММ "Тимирязев ауданының ветеринариялық станциясы" ШЖҚ МКК Тимирязев ауданының тұрғындарын хабардар етеді:

Жануарлардың бруцеллезі: сипаттамасы, белгілері, алдын-алу

Бруцеллез дегеніміз не?

Бруцеллез-бруцелла тұқымдасының бактериялары тудыратын жұқпалы ауру. Ол ірі қара мен ұсақ малдарға, шошқаларға, бұғыларға, иттерге және басқа жануарларға әсер етеді. Адамда ауру жұқтырған жануарлармен немесе жануарлардан алынатын өнімдермен (сүт, ет) байланыста болған кезде де дамуы мүмкін.

Патоген

Жануарларда бруцеллез тудыратын бруцелла бактерияларының негізгі түрлері:

Brucella abortus — ірі қара;

Brucella melitensis-ешкі мен қой;

Brucella suis-шошқалар;

Brucella canis-иттер.

Бактериялар қоршаған ортаға, әсіресе суыққа төзімді, бірақ күн сәулесі мен дезинфекциялаушы заттарға сезімтал.

Беру жолдары

Жұқтырған жануарлармен тікелей байланыс (тері, шырышты қабаттар арқылы);

Өңделмеген сүт, ет тұтыну;

Фермалар мен зертханалар жағдайында ауа арқылы (аэрогендік) инфекция;

Тік берілу (анадан ұрпаққа).

Жануарлардағы белгілер

Көріністер жануардың түріне және аурудың сатысына байланысты:

Ірі қара: түсік түсіру, босануды кешіктіру, мастит, бедеулік;

Қой мен ешкі: кеш түсік түсіру, эндометрит, сүт өнімділігінің төмендеуі;

Шошқалар: түсік түсіру, артрит, орхит;

Иттер: түсік түсіру, жыныс мүшелерінің қабынуы, бедеулік.

Ауру жұқтырған жануарларда ауру көбінесе созылмалы және асимптоматикалық болып табылады, бұл диагнозды қиындатады.

Диагностика

Серологиялық сынақтар: Райттың агглютинация реакциясы, RBP, IFA;

Бактериологиялық культура;

Молекулалық әдістер (ПТР);

Ветеринарлық тексеру және эпизоотологиялық талдау.

Алдын алу және бақылау

Жануарларды вакцинациялау (мысалы, ІҚМ үшін бруцелла абортус 19 вакцинасымен);инфекция анықталған кезде Карантин және санитарлық шаралар;

Ауру жануарларды сою;

Міндетті зертханалық зерттеулер;

Фермерлер мен мал шаруашылығы қызметкерлері арасындағы ағартушылық жұмыс.

Адам үшін маңызы

Бруцеллез-ең қауіпті зоонозды инфекциялардың бірі. Адамдар жануарлармен байланыста болған кезде, бактериялармен шаңды жұтқанда немесе шикі тағамдар арқылы жұқтырады. Адамда ауру ауыр және созылмалы болуы мүмкін.

06.05.2025 10:00

2025 жылдың сәуір айында көрсетілген мемлекеттік қызметтер бойынша талдамалық анықтама тақырыбында тікелей эфир өтеді.

Спикер: Комплаенс қызметінің маманы О. Т. Назыров

Еріктілер тәжірибесі көрсеткендей, қаңғыбас мысықтар мен иттердің көпшілігінде бұрын иесі болған. Бұл аллергия себебінен құтылғандар (айтпақшы, әрдайым дұрыс диагноз қойылмайды), баланың туылуы, қоныс аудару, мысық пен иттің мінез-құлқындағы проблемалар, олар күн сайын "серуендеуге" қашып, жоғалып кеткендер, және көбінесе-бұл зарарсыздандырылмаған үй мысықтарының ұрпақтары немесе бір кездері "жақсы қолға" бекітілген иттер.

Басқаша айтқанда, үй жануарларын бақылаусыз өсіру, оларды зарарсыздандырудан бас тарту – бұл біздің көшелерде қаңғыбас мысықтар мен иттердің үнемі болуын қамтамасыз ететін нәрсе. Не істеу керек?

Жауап анық. Егер салдармен күресу мүмкін болмаса, оның себебін жою керек, бұл жағдайда бұл бақылаусыз көбею. Қазірдің өзінде туылғандардың өмірі баға жетпес, олардың барлығын мүмкіндігінше құтқару керек, бірақ жақында азап шегу үшін жаңа өмірдің пайда болуын ынталандырудың қажеті жоқ.

Стерилизация бағдарламасының тиімділігіне келетін болсақ, тексерулер көрсеткендей, егер қаңғыбас мысықтар мен иттердің белгілі бір колониясының 30% - ы әр 6 ай сайын зарарсыздандырылса, онда олардың саны тұрақты түрде азаяды.

Тимирязев ауданының ветеринарлық станциясы.

Сібір жарасы - лимфа түйіндерінің ұлғаюымен, қызба және интоксикациямен сипатталатын жедел бактериальды зоонозды инфекциялық ауру, көбінесе тері жамылғысында көрініс береді, өкпе мен ішектерде сирек сепсис түрінде өтумен кездесетің аса қауіпті ауру.

         Зақымдану ауру малдарды күту, малды сою, етті өнімдеу, сондай ақ, сібір жарасы микробтардың спораларымен тұқымдалған мал шаруашылығы өнімдермен (тері, тері бұйымы, жүн, қылшық) түйіскен жағдайда пайда болу мүмкін. 

Зақымдану сібір жарасы қоздырғыштардың спораларымен кқп жылдар сақталатын топырақ арқылы, зақымдалған өнімдерді пайланаған кезде, зақымдалған тозаңмен, сүйек ұнымен демдерін алу арқылыжұғу мүмкін.

Сібір жарасын алдын алуда нгізгі маңызымен ауыл шаруашылық жануарлардың аурушандығын алдын алу және жою болып табылуда. Анықталған ауру малдарды жеке ұстау, олардың мәйіттерін отқа жағу дұрыс болуда, зақымдалған объектілерді (мал қораларды, астауларды және тағы басқаларды) зарарсыздандыру қажет. Стационарлық жағымсыз пунктілерде мал шаруашылық жануарларды Сібір жарасына қарсы иммунизацияны өз уақытында өткізу.

Тұрғындар білу қажет - мәжбүрлеп сойылған жануарлардың етін ветеринария-санитарлық қадағалау қызметінің рұқсатысыз тағамға пайдалануға жол бермеу. Сапа жайлы сертификаты жоқ болған (әсіресе басқа аумақтардан әкелінген), ет және ет өнімдерін тағамға пайдалану қауіпті болуда. Малды күтіп ұстағанда және мал шаруашылығы өнімдермен түйіскен жағдайда жеке гигиена ережелерін сақтау. Сібір жарасына күдік болған кезде медициналық жәрдем алу үшін өтіну қажет.

Алдын алудың маңызды мәселемен Сібір жарасымен зақымдануға жоғары «қауіпі» топтарына жататын адамдардың екпе алу болып табылуда.

Тимирязев ауданының ветеринарлық станциясы

Қызметті онлайн қалай алуға болады ("электрондық лицензиялау" порталында www.elicense.kz)

1.      Осы бетте "онлайн қызметке тапсырыс беру" батырмасы бойынша өтіңіз, содан кейін жаңа терезеде "электрондық лицензиялау"порталы ашылады.

2.      Жүйеге кіру немесе "электрондық лицензиялау" порталында тіркелу.

3.      Қызмет паспортында құжаттар топтамасымен танысып, "Қызметке онлайн тапсырыс беру" батырмасы бойынша өту немесе қызметтің қажетті кіші түрін таңдап, "Келесі"батырмасы бойынша өту қажет.

4.      Қажетті деректерді көрсетіңіз, өтініш толтырыңыз және ЭЦҚ-ға қол қойыңыз.

5.      Берілген өтініштің мәртебесін Жеке кабинетте "Менің өтініштерім"бөлімінде бақылауға болады. Рұқсат алу туралы "Менің рұқсат беру құжаттарым" бөлімінен, хабарлама алу туралы "Менің хабарламаларым"бөлімінен біле аласыз.

Мемлекеттік органда қызметті қалай алуға болады (қажетті құжаттар):

1.      Мәлімдеме.

2.      Балықты және басқа да су жануарларын (тірі, жаңа, салқындатылған, балмұздақ, сондай – ақ шаян, гаммарус, артемия салина (кисталар)) бес килограмнан артық тасымалдау кезінде-аулаудың шығу тегі туралы анықтаманың көшірмесі.

3.      Еуразиялық экономикалық одаққа мүше мемлекеттерден және үшінші елдерден (Еуразиялық экономикалық одаққа мүше болып табылмайтын мемлекеттерден) әкелінген ветеринариялық (ветеринариялық-санитариялық) бақылау объектілерін Қазақстан Республикасының аумағы бойынша өткізу кезінде-ветеринариялық – санитариялық бақылау және қадағалау объектісі әкелінген ветеринариялық құжаттың көшірмесі.

Тимирязев ауданының ветеринарлық станциясы.

01.04.2025 жылы сағат 11: 00-де "СҚО әкімдігінің ветеринария басқармасы" КММ "Тимирязев ауданының ветеринариялық станциясы"ШЖҚ МКК қызметкерлері үшін сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі Нұсқаулық" тақырыбында тікелей эфир өтеді

Спикер: Комплаенс қызметінің маманы О. Т. Назыров

(Сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылық фактісі туралы хабарлаған адамдарды көтермелеу қағидалары (ҚР Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі Төрағасының 2023 жылғы 29 тамыздағы № 270 бұйрығымен бекітілген)

Параның немесе келтірілген залалдың сомасы не ұсынылған жеңілдіктердің немесе көрсетілген қызметтердің құны 1 000 айлық есептік көрсеткіштен (бұдан әрі – АЕК) аспайтын немесе залал келтірілмеген сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар бойынша біржолғы ақшалай сыйақы мынадай мөлшерлерде белгіленеді:

1) сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар туралы әкімшілік істер бойынша – 30 АЕК;

2) онша ауыр емес сыбайлас жемқорлық қылмыстар туралы қылмыстық істер бойынша – 40 АЕК;

3) ауырлығы орташа сыбайлас жемқорлық қылмыстар туралы қылмыстық істер бойынша – 50 АЕК;

4) ауыр сыбайлас жемқорлық қылмыстар туралы қылмыстық істер бойынша – 70 АЕК;

5) аса ауыр сыбайлас жемқорлық қылмыстар туралы қылмыстық істер бойынша – 100 АЕК.

Пара немесе келтірілген залал сомасы не ұсынылған жеңілдіктер немесе көрсетілген қызметтер құны 1000 АЕК-тен асатын сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар бойынша біржолғы ақшалай сыйақы пара немесе келтірілген залал не ұсынылған жеңілдіктер немесе көрсетілген қызметтер сомасының      10% құрайды, бірақ 4000 АЕК-тен көп емес.

Көтермелеу алу үшін сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылық фактісі туралы хабарлаған адам сотқа дейінгі тергеп-тексеруді жүзеге асыратын органға не әкімшілік сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылық туралы іс қозғаған органға көтермелеу туралы өтінішті, жеке басын куәландыратын құжатты және қолданыстағы банктік шоты көрсетілген екінші деңгейдегі банктің анықтамасын ұсына отырып жүгінеді.

Көтермелеу әкімшілік жаза қолдану туралы сот шешімі немесе айыптау үкімі күшіне енгеннен кейін ғана төленеді.

қылмыстық құқық бұзушылық жасалғаны туралы

КӨРІНЕУ ЖАЛҒАН СӨЗ ЖЕТКІЗГЕНІ ҮШІН
12 жылға дейінгі мерзімге бас бостандығынан айыру

түріндегі ең жоғары жазамен қылмыстық жауаптылық көзделген

 (Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 419-бабы).

Анықтама телефондары:

8 (7152) 469493, 8 (7152) 462643

ПРАВИЛА ПООЩРЕНИЯ ЛИЦ,

СООБЩИВШИХ О ФАКТЕ КОРРУПЦИОННОГО ПРАВОНАРУШЕНИЯ ИЛИ ИНЫМ ОБРАЗОМ ОКАЗЫВАЮЩИХ (ОКАЗАВШИХ) СОДЕЙСТВИЕ В ПРОТИВОДЕЙСТВИИ КОРРУПЦИИ

(Правила поощрения лиц, сообщивших о факте коррупционного правонарушения, утвержденные приказом председателя Агентства РК по противодействию коррупции №270 от 29 августа 2023 года.)

По коррупционным правонарушениям, по которым сумма взятки или причиненного ущерба либо стоимость представленных льгот или оказанных услуг не превышает 1000 месячных расчетных показателей (далее – МРП) или отсутствует ущерб, единовременное денежное вознаграждение устанавливается в следующих размерах:

1) по административным делам о коррупционных правонарушениях – 30 МРП;

2) по уголовным делам о коррупционных преступлениях небольшой тяжести – 40 МРП;

3) по уголовным делам о коррупционных преступлениях средней тяжести – 50 МРП;

4) по уголовным делам о тяжких коррупционных преступлениях – 70 МРП;

5) по уголовным делам об особо тяжких коррупционных преступлениях – 100 МРП.

По коррупционным правонарушениям, по которым сумма взятки или причиненного ущерба или стоимость представленных льгот или оказанных услуг превышает 1000 МРП, единовременное денежное вознаграждение - 10% от суммы взятки или причиненного ущерба, или представленных льгот, или оказанных услуг, но не более 4000 МРП.

Для получения поощрения, лицо сообщившее о факте коррупционного правонарушения обращается в орган осуществляющий досудебное расследование, либо орган возбудивший дело об административном коррупционном правонарушении, с предоставлением заявления на поощрение, документа удостоверяющего личность и справки с банка второго уровня о наличии действующего банковского счета.

Поощрение выплачивается после вступления в силу решения суда о наложении административного взыскания или обвинительного приговора.

ЗА ЗАВЕДОМО ЛОЖНЫЙ ДОНОС

о совершении уголовного правонарушения

предусмотрена уголовная отвественность, с максимальным наказанием в виде

лишения свободы сроком до 12-ти лет

(статья 419 Уголовного кодекса Республики Казахстан)

Телефон для справок

8 (7152) 469493, 8 (7152) 462643

Анықтама
Сібір жарасы-Bacillus anthracis бактериялары тудыратын және жедел және аса қауіпті сапрозооноздарға жататын жұқпалы ауру. Сібір жарасының қоздырғышы үшін резервуар-сыртқы орта (ластанған топырақ) және жануарлар. B. anthtacis ПАТОГЕНДІЛІКТІҢ II тобына жатады, яғни ол өте жұқпалы (өте жұқпалы) эпидемиялық аурулардың қоздырғышы болып табылады.
Сібір жарасының себептері
Bacillus anthracis – бұл екі формада болатын үлкен қозғалмайтын грам-позитивті таяқша-вегетативті және споралы. Споралық түрінде бактерия топырақта, ал вегетативті түрінде ауру жануарлар мен адамдардың денесінде болады. Вегетативті түрдегі қоздырғыш капсула болуы мүмкін, тікелей күн сәулесінде, қызған кезде және дезинфекциялық құралдардың әсерінен тез өледі. Споралық түрінде B. anthtacis сыртқы ортада ерекше төзімді және ондаған жылдар бойы өміршең болып келеді, автоклавтау кезінде 10 минуттан кейін, ал қайнату кезінде 30 минуттан кейін өледі. Иленген терілерде споралар жылдар бойы болуы мүмкін.
Жануарлардың ішінде сиырлар, қойлар, жылқылар, Ешкілер, түйелер, шошқалар, бұғылар сібір жарасына ең сезімтал – олар жем, су немесе жәндіктердің шағуы арқылы жұқтырады. Ақ тышқандар, гвинея шошқалары, қояндар, хомяктар, маймылдар да инфекцияға сезімтал, төзімді – иттер мен мысықтар. Жануарлардағы сібір жарасы жағдайлары, әдетте, жаз және күз мезгілдерінде кездеседі. Ауру жануар қоршаған ортаға қоздырғышты несеппен, нәжіспен, сілекеймен шығарады.
Жануарлардың ішінде сиырлар, қойлар, жылқылар, Ешкілер, түйелер, шошқалар, бұғылар сібір жарасына ең сезімтал – олар жем, су немесе жәндіктердің шағуы арқылы жұқтырады. Ақ тышқандар, гвинея шошқалары, қояндар, хомяктар, маймылдар да инфекцияға сезімтал, төзімді – иттер мен мысықтар. Жануарлардағы сібір жарасы жағдайлары, әдетте, жаз және күз мезгілдерінде кездеседі. Ауру жануар қоршаған ортаға қоздырғышты несеппен, нәжіспен, сілекеймен шығарады.

Адам ауру жануарға күтім жасау, мал сою, ұшаны кесу, мал өнімдерімен (тері, тері, аң терісі, жүн, қылшық) жанасу, қоздырғыштың себілген споралары арқылы сібір жарасын жұқтыруы мүмкін. Сонымен қатар, инфекция жұқтырған шаңды, сүйек ұнын жұтқанда, жұқтырған жануардың шикі немесе термиялық өңделмеген мяса жегенде немесе жәндіктердің шағуы арқылы (жылқылар, шыбындар, масалар) пайда болуы мүмкін. Қауіптің тағы бір көзі-топырақ, дәлірек айтсақ-мал қорымдары.
Сібір жарасының белгілері
Адамның инкубациялық кезеңі бірнеше сағаттан 8-14 күнге дейін созылады, орташа есеппен – 2-3 күн. Оның ұзақтығы берілу жолына және қоздырғыштың инфекциялық дозасына байланысты. Берілудің байланыс механизмі кезінде инкубациялық кезеңнің ұзақтығы 2-ден 14 күнге дейінгі тері формасы пайда болады.
Сібір жарасын емдеумен аурухана жағдайында жұқпалы аурулар дәрігерлері айналысады.
Тимирязев ауданының ветеринарлық станциясы

Құс тұмауы
Этиологиясы
Қоздырғыш-Orthomyxoviridae тұқымдасының вирусы. Гемагглютинин (H) және 9 нейраминидаза (N) құрылымының 16 нұсқасы белгілі, оларды әртүрлі комбинацияларда біріктіруге болады. Патогенділігі әртүрлі. Үй құстарында ең көп таралған жоғары патогенді (HPV) - H5N2, H5N1, H5N8, H7N9; және төмен патогенді (HPV) - H9N2.
Эпизоотология
Тауықтар, Күркетауықтар, үйректер, жабайы құстар ауырады. Ең көп таралған фекальды-ауызша берілу жолы, соның ішінде векторлар арқылы (адамдар, жәндіктер, кеміргіштер, қозғалатын жабдықтар); аэрозоль – негізінен бір табын шегінде.
Тік берілу жолы жоқ-вирус эмбрионды өлтіреді, тек жұмыртқаның ластанған беті арқылы тасымалданады, сондықтан дезинфекция қажет. Векторлар-жабайы құстар. Вирустың бөлінуі-7-10 күн. Ауырған құс вирустың гомологиялық кіші түріне ғана қарсы күшті иммунитетке ие болады. Вирус әсіресе төзімді емес. Көптеген дезинфекциялық заттар тиімді. Органикалық материалды алып тастау маңызды. Дұрыс компостталған кезде қоқыста тиімді жойылады.
Құс тұмауының белгілері
Патогенділікке байланысты (HSV немесе NHP).
* ВГП-да клиникалық симптомдар пайда болғанға дейін де өлім-жітімнің жоғарылауымен, депрессиямен, жем мен суды тұтынудың төмендеуімен, жұмыртқа өндірісінің күрт төмендеуімен өтпелі басталу; өлім 50-90% жетуі мүмкін. Бір құстың инкубациялық кезеңі-бірнеше сағаттан 3 күнге дейін, табында-бірнеше күннен 2 аптаға дейін. Өлімнің алдында-тарақ пен сырғалардың цианозы, шырышты қабаттар гиперемияланған, тыныс алу қарлығып, тез жүреді, диарея да байқалады, қоқыс қоңыр-жасыл түске боялған, жүйке құбылыстары. Ауыз қуысынан қан кетуі мүмкін.
* NGP кезінде жеңіл тыныс алу белгілері байқалады, жұмыртқа өндірісінің төмендеуі шамалы немесе жоқ, неврологиялық белгілер жоқ. Басқа респираторлық аурулардың пайда болуының катализаторы болып табылады, жоғары жағдайға әкелетін синергетикалық әсер байқалады. Бройлер малының жағдайы 3 аптадан бастап қайталама микрофлораның асқынуымен айтарлықтай.
Патоморфология
Асқорыту трактінің және тыныс алу жолдарының шырышты қабаттарының катаральды және катаральды-геморрагиялық зақымданулары, жұтқыншақ, көмей, мойын, кеуде, аяқ аймағында тері астындағы ісінулер, асқазанда, ішекте, көкбауырда, бауырда, бүйректе және Жүректе бірнеше нүктелі қан кетулер, овариит, сальпенгит анықталады.

Диагностика
Алдын ала клиникалық-эпизоотиялық деректер, патоморфологиялық өзгерістер негізінде; түпкілікті диагноз зертханалық зерттеулердің деректерімен расталады – ПТР, инфекциядан кейін немесе жоспарлы зерттеу кезінде ИФА әдісімен Сарысуда спецификалық антиденелерді анықтау.
Инфекциялық ларинготрахеиттен, Ньюкасл ауруынан, тыныс алу микоплазмозынан, инфекциялық бронхиттен, колибактериоздан ажыратылады.
Алдын алу
ҚР-да ауру міндетті түрде тіркелуге жатады, оны бақылау ҚР заңнамасына сәйкес жүзеге асырылады.
Жоғары патогенді тұмаудың өршуі расталған кезде құстар сезімтал малды қансыз жолмен жояды.
NGP штаммынан туындаған ауру расталған кезде, сезімтал малды жою, әдетте, жүргізілмейді. Өсірілетін құстың әртүрлі түрлерінде бақылау және алдын алу шаралары әр түрлі болады.
Бройлерлер үшін екі әрекет бар:
1. сезімтал малды жою, санитариялық-гигиеналық іс-шараларды жүргізу, екпелердің технологиялық картасын түзету, тәулігіне бройлерлердің жаңа партияларын гомологиялық инактивтендірілген вакцинамен вакцинациялау, ата-аналық малды гомологиялық инактивтендірілген вакцинамен үш рет вакцинациялау;
2. екінші нұсқа-малдың депопуляциясы және қонудың технологиялық картасын түзету жүргізілмегендігімен ерекшеленеді. Құс фабрикаларының тәжірибесі бойынша соңғы нұсқа қажетті нәтиже бермейді, өйткені шаруашылықта NGP вирусының айналымын тоқтатпай, қолданылатын алдын алу шаралары, соның ішінде вакцинация тиімсіз. Нәтижесінде-өндірістің төмен рентабельділігі есебінен құс фабрикасының төмен пайдасын алуды жалғастыру.
Тимирязев ауданының ветеринарлық станциясы